COVID-19 Salgını ve Uluslararası Tahkim Yargılamaları

Koronavirüs salgını etkilerini mahkeme yargılamalarında olduğu gibi uluslararası tahkim yargılamalarında da göstermektedir.

Uluslararası tahkimde, duruşmalar genelde tarafların farklı milliyetlerden olmaları durumunda mukim oldukları ülkelerin dışında bir ülkede, tarafların aynı milliyetten olmaları durumunda mukimi oldukları ülkede, ve fakat her iki senaryoda çoğunlukla fiziken, tarafların bizzat katılımıyla gerçekleşmektedir.

Bu nedenle, taraflar, vekilleri, tanıkları ve bilirkişileri için duruşmaya katılmak ayrı bir organizasyon ve çaba gerektirmektedir. Özellikle Koronavirüs salgını döneminde duruşmalara katılmak daha zor, tehlikeli ve hatta bazen de Türkiye gibi ülkelerin bu salgın ile savaşabilmek için uyguladığı seyahat kısıtlamaları nedeniyle imkânsız hale gelmektedir.

Son dönemde yaşanan gelişmeler ışığında, taraflar tahkim yargılamalarını ertelemek ya da bu yargılamaları video konferans yoluyla çevrimiçi olarak yapmak için düzenlemeler yapmaya başlamıştır. Tahkim merkezleri de bu süreçte muhtemel hak kayıplarını önlemek için gerekli adımları atma, Koronavirüs salgını süresince aldıkları önlemleri ve yeni çalışma düzenlerini güncel olarak açıklamaktadırlar.

Önlemler genel olarak tahkim merkezlerinin sekretarya hizmetlerinin ağırlıklı olarak uzaktan çalışma esasına geçtiği, dilekçelerin elektronik posta yolu ile iletileceği ve duruşmaların telekonferans veya video konferans yolu ile yapılması noktalarında birleşmektedir.

• İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) dünyada bir ilk olarak “Çevrimiçi Duruşma Usul ve Esasları”nı yayınlamıştır. ISTAC tarafından yayınlanan bu kurallar, ISTAC kurallarına göre yürütülen tahkim yargılamalarında tarafların duruşmalara çevrimiçi olarak telekonferans veya video konferans yolu ile katılımlarını düzenlemektedir.
• İstanbul Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (İTOTAM) 30 Mart 2020 tarihinde yaptığı açıklama uyarınca İTOTAM’da açılmış olan tüm tahkim davalarına ve arabuluculuk süreçlerine ilişkin süreler ile hakemler, arabulucu veya genel sekreterlik tarafından verilmiş bulunan sürelerin 30 Mart 2020 tarihinden 30 Nisan 2020 tarihine kadar durdurulmasına karar verildiğini açıklamıştır.
• Milletlerarası Ticaret Odası (MTO) “COVID-19 Pandemisinin Etkilerini Hafifletmeyi Amaçlayan Muhtemel Önlemler Hakkında Kılavuz”u yayınlamıştır. Kılavuz uyarınca MTO tüm sekretarya, Tahkim Divanı ve Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Merkezi toplantılarını çevrimiçi olarak yapılacağını ve duruşmalarda çevrimiçi olarak gerçekleştirileceğini açıklamıştır.
• Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi (ICSID) tahkim taleplerinin, dilekçelerin ve hüküm sonrası başvuruların çevrimiçi olarak sunulabileceğini duyurmuştur.

Tahkim merkezlerinin bu önlemleri almadaki amaçları esasında tarafların bu salgın süresince hak kaybına uğramasının önüne geçmek ve bu süreci sorunsuz atlatmaktır.