Enerji ve çevresel piyasalarda şeffaflık ve piyasa bozucu davranışlara ilişkin yönetmelik yayımlandı

14 Şubat 2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (“EPDK”) tarafından hazırlanan Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”) yayımlanmıştır. İlgili Yönetmelik 1 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Yönetmelik, vadeli elektrik piyasası, gün öncesi piyasası, gün içi piyasası, dengeleme güç piyasası, yan hizmetler piyasası, vadeli doğal gaz piyasası, spot doğal gaz piyasası, emisyon ticaret sistemi piyasası, organize yenilenebilir enerji kaynak garanti piyasası ile bu piyasalardaki toptan satış amacıyla yapılan ikili anlaşmalardaki piyasa bozucu davranışları kapsamaktadır. Böylece, enerji piyasaları ile karbon piyasası Türkiye’de ilk kez tek bir şeffaflık ve piyasa bütünlüğü çerçevesinde ele alınmıştır.

Piyasa Bozucu Davranış Kavramı Somutlaştı

Yönetmelik ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun (“EPK”) 16/9. maddesinin açıkça tanımlanmasını öngördüğü piyasa bozucu davranış kategorileri somut hale gelmiştir. Bu kapsamda Yönetmelik ile “dahili bilgi suistimali” ve “piyasa manipülasyonu” piyasa bozucu davranış olarak kategorize edilmiş ve söz konusu eylemler şu şekilde tanımlanmıştır:

• Dahili Bilgi Suistimali: Henüz kamuoyuyla paylaşılmamış olmakla birlikte açıklandığı takdirde fiyatı etkileyebilecek nitelikteki bilgilere (bu bilgiler Yönetmelik kapsamında dahili bilgi olarak ele alınmaktadır) dayanılarak işlem gerçekleştirilmesi; mevcut bir teklifin veya işlemin değiştirilmesi ya da iptal edilmesi de dahil olmak üzere her türlü fiilin işlenmesi ve bu fiillere yönelik girişimde bulunulması; söz konusu bilgilerin, kişilerin mesleklerinin veya görevlerinin normal seyri içinde açıklanması durumu hariç olmak üzere ifşa edilmesi; ve başka bir kişiye tavsiye ve yönlendirmede bulunulması.
• Piyasa Manipülasyonu: Fiyatların yapay bir seviyeye taşınması, yapay fiyat oluşumunun sağlanması ve arz, talep ve fiyatla ilgili yanlış veya yanıltıcı işaretler vermek suretiyle teklif verilmesi ve işlem yapılması da dahil olmak üzere her türlü fiilin işlenmesi ve bu fiillere yönelik girişimde bulunulması.

Dahili Bilgi Platformu Kurularak Dahili Bilgi Açıklama Rejimi Düzenlendi

Yönetmelik ile Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’ne (“EPİAŞ”), Dahili Bilgi Platformu adlı merkezi bir veri platformu işletme yükümlülüğü getirilmiştir. Bu kapsamda, platform aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılacak dahili bilgiler; tesislerin üretim, depolama, tüketim ve iletim kapasitesine ilişkin veriler ile basiretli bir piyasa katılımcısının alım-satım kararında göz önünde bulunduracağı diğer bilgileri kapsamakta olup asgari veri seti, yayımlanma zamanı ve biçimi EPDK kurul kararıyla belirlenecektir.

Piyasa katılımcıları, dahili bilgi niteliğindeki verileri (sonradan gerçekleşen değişiklikler de dahil olmak üzere) Dahili Bilgi Platformu’nda tam, doğru ve gecikmeksizin kamuoyuyla paylaşmakla yükümlü hale gelmiştir. Bununla birlikte gecikmenin kamuyu yanıltma riski taşımaması, bilginin gizliliğinin korunması ve söz konusu bilgiye dayanılarak herhangi bir alım-satım kararı verilmemesi koşullarının birlikte sağlanması halinde açıklama geciktirilebilecektir; ancak erteleme sebebinin ortadan kalkması halinde dahili bilgi kamuoyuyla paylaşılırken geciktirme kararının ve gerekçelerinin de açıklanması gerekmektedir. Bu kapsamda geciktirme kararının gerekçesi EPİAŞ’a da bildirilecektir.

Şeffaflık Platformu Kurularak Şeffaflık Zorunlu Hale Getirildi

Yönetmelik kapsamında EPİAŞ, dahili bilgi niteliği taşımayan fiyat, hacim ve benzeri genel piyasa verilerini kamuoyuyla paylaşmak amacıyla Şeffaflık Platformu adlı merkezi bir veri platformu işletmekle yükümlü hale getirilmiştir. Platformda yayımlanacak verilerin kapsamı ve biçimi EPDK kurul kararıyla belirlenecek; ticari sır niteliğindeki veriler, katılımcı kimliğini ifşa eden münferit veriler ve rekabet hukukuna aykırılığa yol açabilecek nitelikteki veriler ise yayımlanamayacaktır.

Piyasa Katılımcılarının Yükümlülükleri

Piyasa katılımcıları; dahili bilgileri tespit edip zamanında Dahili Bilgi Platformu’nda açıklamak, platforma yetkili kişileri EPİAŞ’a bildirmek, piyasa bozucu davranışa ilişkin bilgi veya şüphe oluşması halinde bunu derhal EPDK’ya ve ilgili piyasa işletmecisine bildirmek, bu yönde talep edilen bilgi ve belgeleri tam ve doğru olarak sunmak ile piyasa bozucu davranışların önlenmesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlü hale gelmiştir.

Yönetmelik ile ayrıca piyasa ve sistem işletmecilerine de çeşitli sorumluluklar getirilmiştir. Bu çerçevede, piyasa işletmecileri; bünyelerinde piyasa gözetim birimi kurmak, piyasa katılımcılarından doğrudan bilgi ve belge istemek, gözetim faaliyetleri sonucunda tespit ettikleri şüpheli durumları gecikmeksizin EPDK’ya bildirmek ve EPDK’nın ihtiyaç duyduğu bilgi ile verilere sürekli ve gerçek zamanlı erişim imkânı tanımakla yükümlüyken; sistem işletmecileri de bu gözetim yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi için gerekli verileri piyasa işletmecilerine sağlamakla yükümlü olmuştur.

Yaptırımlar ve Tedbirler

Yönetmelik ile getirilen en dikkat çekici düzenlemelerden birisi de yüksek ölçüde idari para cezalarının öngörülmesi olmuştur. Dahili bilgilerin açıklanması yükümlülüğünün ihlali halinde 2.509.800 TL’ye kadar, dahili bilgi suistimali veya piyasa manipülasyonu fiillerinde tüzel kişiler için 25.098.000 TL’ye, gerçek kişiler için ise 2.509.800 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilecek; bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenecektir.

Yine piyasa bozucu davranışın tespiti veya buna ilişkin kuvvetli şüphe bulunması halinde EPDK ve acele durumlarda ilgili piyasa işletmecisi; ilave teminat talep etme, alacaklara bloke koyma, teklif veya işlemi askıya alma ya da iptal etme ve geçici işlem yasağı getirme dahil her türlü tedbiri almaya yetkilidir. Piyasa işletmecileri tarafından alınan tedbirler derhal EPDK onayına sunulacaktır.

Yönetmelik ile ayrıca yükümlülüklerin muhatapları da açıkça belirlenmiştir. Bu kapsamda dahili bilgi suistimaline ilişkin yükümlülüklerin muhatabı piyasa katılımcısının yöneticisi, pay sahipleri, işin veya görevin ifası kapsamında bu bilgiye sahip olan kişiler, bu bilgileri suç teşkil eden yollarla edinen kişiler ve bu bilgileri bilen ya da bilmesi gereken kişiler olarak oldukça geniş bir çerçevede belirlenmiştir. Ayrıca fiilin tüzel kişi tarafından işlenmesi halinde bu tüzel kişi adına işlem yapma kararına dahil olanlar da ilgili yaptırımlara tabi olacaktır. Piyasa manipülasyonu teşkil eden fiiller için de aynı şekilde fiili işleme kararına dâhil olan gerçek kişiler hakkında da yaptırım uygulanacaktır.

Sonuç

Yönetmelik, Türkiye’de enerji ve karbon piyasalarını ilk kez tek bir şeffaflık ve piyasa bütünlüğü çerçevesinde ele alarak AB’nin REMIT rejimiyle önemli paralellikler kurmaktadır. Geniş kapsamlı yaptırımları ve anlık bildirim yükümlülükleriyle 1 Haziran 2026 öncesinde piyasa katılımcılarının uyum süreçlerini gözden geçirmeleri bu kapsamda büyük önem arz etmektedir.