Kenevir Yetiştiriciliği ve Kenevir Ürünlerine İlişkin Mevzuatta Gelişmeler

Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik (“Kenevir Yetiştiriciliği Yönetmeliği“) ve Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik (“Kenevir Ürünleri Yönetmeliği“) 31 Ocak 2026 tarihli ve 33154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmeliklerin yürürlüğe girmesiyle, 29 Eylül 2016 tarihli ve 29842 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile 13 Eylül 2024 tarihli ve 32661 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu yazımızda, Kenevir Yetiştiriciliği Yönetmeliği ve Kenevir Ürünleri Yönetmeliği kapsamında getirilen düzenlemelere ilişkin bazı temel hususlar soru-cevap formatında ele alınmaktadır:

1. Kenevir yetiştiriciliği nerede yapılabilir?

• Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği; Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak illerinde ve ilçelerinde,
• Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği; Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü (“TMO”) Afyon Alkaloidleri Fabrikasının sahasında, organize tarım bölgesinde veya Sağlık Bakanlığı’ndan üretim yeri izni almış tesislerin bulunduğu il idari sınırları içerisinde,
• Kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği ise yukarıda belirtilen ürünlerini yetiştirildiği illerde yapılabilir.

2. Yetiştiricilik izni başvuru süreci nasıl işlemektedir?

• Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı yetiştiriciler, 1 Ocak-1 Nisan tarihleri arasında yetiştiricilik yapacakları yerin en büyük mülki idare amirliğine başvuru yapmalıdır. Uygun görülen başvurular için mahallin en büyük mülki idare amirinin onayı ile sadece bir yetiştiricilik dönemini kapsayan yetiştiricilik izin belgesi düzenlenir.
• Tıbbi ürün, sağlık ürünleri, kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri amaçlı kenevir yetiştiriciler ise aynı tarihler arasında TMO’ya başvurmalıdır. Başvurunun uygun bulunması ve kota tahsis komisyonunca kota tahsis edilmesi üzerine Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetiştiricilik izin belgesi düzenlenir. Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin belgesi düzenlenmesi halinde yetiştirici ve TMO arasında ayrıca yetiştiricilik sözleşmesi imzalanması gerekmektedir.

3. Yetiştiriciler için aranan özel bir kriter var mıdır?

• Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı yetiştiricilerin uyuşturucu ve uyarıcı madde suçlarından, kaçakçılık ve terör suçlarından kaydının bulunmaması gerekir.
• Tıbbi ürün, sağlık ürünleri, kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri amaçlı kenevir yetiştiricisinin ve onun yönetim kurulu üyelerinin, temsile yetkili kişilerinin, doğrudan veya dolaylı olarak en az %25 oranında gerçek kişi paysahiplerinin ve ilgili personelinin, kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya üzerinde hapis cezasına ilişkin ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık ve uyuşturucu ve uyarıcı madde suçları gibi Kenevir Yetiştiriciliği Yönetmeliği’nde yer alan suçlardan kaydının olmaması gerekir.

4. Kenevir yetiştiriciliği izin belgesinin iptali hangi hallerde söz konusu olur?

TMO ile yetiştiricilik sözleşmesi imzalanmaması, yetiştiricinin üretimden vazgeçmesi, tahsis edilen kotaları aşan miktarda kök sayısı ve ekim alanından fazla miktarda yetiştiricilik yapılması ya da Kenevir Yetiştiriciliği Yönetmeliği hükümlerine aykırı davranılması hallerinde izin belgesi iptal edilir.

5. Kenevirden elde edilen ürünlerin piyasaya sunumu nasıl yapılır?

Kenevirden elde edilen bileşenleri içeren sağlık ve destek ürünleri ancak Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu’ndan (“Kurum”) alınacak ruhsatla piyasaya sürülebilir. Kenevirden elde edilen tıbbi ürünlerin ruhsatlandırılması ise beşeri tıbbi ürün mevzuatına göre yapılır. Kenevirden elde edilen kozmetik ürünler için ayrı bir ruhsatlanma mekanizması öngörülmemiştir.

6. Ruhsat başvurusunda bulunmak için hangi kriterler söz konusudur?

• Türkiye’de yerleşik gerçek kişi veya ticaret şirketi olmak,
• Gerçek kişi ise; yükseköğretim kurumlarının lisans programından mezun olmak ve Türkiye’de mesleğini icra etme yetkisine sahip olmak; ticaret şirketi ise bu vasıfları taşıyan gerçek kişiyi “yetkili kişi” sıfatıyla istihdam etmek, ve
• Başvuru sahibinin, yöneticilerinin ve yetkili kişisinin kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ilişkin ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık ve terör gibi Kenevir Ürünleri Yönetmeliği’nde belirtilen suçlardan kesinleşmiş bir mahkûmiyeti olmaması, ve uyuşturucu madde suçlarından dolayı hakkında devam eden bir soruşturma kovuşturma veya bu suçlardan adli sicil kaydı bulunmaması gerekir.

7. Ruhsatlandırma süreci nasıl işlemektedir?

• Başvuru sahibi Kenevir Ürünleri Yönetmeliği’nde belirtilen belgelerle birlikte Kurum’a başvuruda bulunmalıdır.
• Kurum, 30 gün içerisinde ön değerlendirmesini yapar.
• Eksiklik bulunması hâlinde başvuru sahibi eksiklikleri 30 gün içinde tamamlamalıdır.
• Kurum ikinci ön değerlendirmeyi de 30 gün içinde sonuçlandırır.
• Kurum, başvurunun usulden reddedilmesi için bir sebep yoksa, başvurunun kabul edildiğini başvuru sahibine bildirir.
• Kurumun bildirimi üzerine 30 günlük ruhsatlandırma süreci başlar.
• Kurum, ruhsatlandırma sürecinde ürünün güvenliliğini kanıtlayan ve kalitesini gösteren belgeleri bilimsel ve teknolojik açıdan inceler.
• Kurum’un uygun bulması sonucunda ruhsat düzenlenir.

8. Ruhsat hangi hallerde askıya alınabilir?

Zararlı etkilerinin ortaya çıkması, farklı bir formül ile üretime geçilmesi, formül, aktif bileşen miktarı, farmasötik şekil ve ambalaj bilgilerinde Kurum’un onayı dışında değişiklik yapılması, üretim metodu ve kontrol metotlarının belirtildiği şekilde uygulanmadığının tespit edilmesi gibi Kenevir Ürünleri Yönetmeliği’nde belirtilen hallerde ruhsat Kurum tarafından askıya alınır.

9. Ruhsat hangi hallerde iptal edilebilir?

Altı ay içinde ruhsatın askıya alınma gerekçesinin aksini ispatlayan belgelerin sunulmaması veya durumu açıklayan belgelerin uygun bulunmaması, ruhsat sahibinin talebi ve Kurum’un uygun görmesi veya taahhüt edilen süre içerisinde ürünlerin piyasaya arz edilmemesi durumlarında ruhsat iptal edilir.

10. Ruhsat devri mümkün müdür?

Kurum tarafından düzenlenmiş ruhsatın ve hatta ruhsat başvurusunun devri mümkündür. Devir için noterde düzenlenmiş ruhsat devir sözleşmesi ya da ruhsatın devredildiğine dair mahkeme ilamı veya icra dairesince ruhsatın cebri icra yoluyla satıldığına ilişkin karar gereklidir.